«نیاوران» یا «نی ‌آوران»؟ مساله این است

کوچه‌گردی

می‌خواهم از نیاوران برای شما بگویم و با چند خاطره و تجربۀ کوچه ‌­گردی شما را به سفری کوتاه ببرم. اما اول از همه باید بدانید چرا نام این منطقه نیاوران است. این­‌طور تعریف می‌کنند که در این منطقه باتلاق‌ها و نی‌زارهایی بوده است و اهالی آنجا برای گذران زندگی و کسب درآمد، نی می‌فروختند. برای همین این منطقه به نی ‌­آوران معروف شد که با گذشت زمان و نرم شدن در دهان مردم به نیاوران تغییر نام داد. فکر کنید اگر یک نفر در آن زمان تمام آن باتلاق‌ها را می‌خرید، مسخرۀ عام و خاص می‌شد اما حالا حتماً نوادگانی اعیان‌­نشین در یکی از گران‌ ترین نقاط تهران داشت.

خیابان های محله نیاوران
کوچه گردی در محله نیاوران

محله های نیاوران

نیاوران از محله‌ های مختلفی تشکیل شده است؛ «صاحبقرانیه» با کاخ ‌های زیبای قجری، «حصار بوعلی» و تکیۀ آن، «جمال آباد»، «منظریه»، «جماران»، «جمشیدیه»، «گل سنگ»، «نخجوان»، «بوکان»، «کاشانک»، «گلابدره» ‌و «دزاشیب» که همگی محله­‌ هایی زیبا و قدیمی هستند.

میدان کاشانک در نیاوران
کاشانک از محله های زیبا و قدیمی نیاوران

نیاوران؛ از کجا تا کجا؟

دهه شصت که به دنیا آمده باشی، می‌­دانی ساندویچ کتلت و کالباس درست کردن و به پارک نیاوران رفتن یعنی چه. یاد بساط کردن روی چمن‌های «بوستان نیاوران» و با توپ فوتبال، والیبال بازی کردن به خیر. در کودکی فکر می‌کردم نیاوران همین میدان و بوستان نیاوران است اما حالا می‌دانم که نیاوران از طرف شمال به «ارتفاعات کلکچال» و «اردوگاه باهنر» و از طرف غرب با منطقۀ «تجریش»، در شرق با «دارآباد» و از جنوب با «فرمانیه»، «کامرانیه» و «دزاشیب» همسایه است. این منطقه از سال‌های دهه هفتاد و دورۀ پیک­نیک‌های ما هم شلوغ‌تر شده و تقریباً روزی نیست که دور «میدان نیاوران» ترافیک سنگین نباشد. «دوراهی مسجد جوزستان» را هم نگو که در آنجا تازه با مفهوم ترافیک آشنا می‌شوید. البته مسجد جوزستان یکی از زیباترین و قدیمی‌ ترین مساجد تهران است که حتماً ارزش زمان گذاشتن برای بازدید را دارد.

میدان شهید باهنر یا میدان نیاوران
میدان شهید باهنر یا میدان نیاوران؛ میدانی با ترافیک سنگین

نیاوران؛ از کاخ پهلوی تا تکیه قاجاری

کم­تر دانش‌آموزی در زمان ما بود که از طرف مدرسه به «کاخ نیاوران» و محل زندگی شاه نرفته باشد. آن مجموعه کاخ، یک جور موزه عبرت بود و بچه‌­ها از دیدن انواع موزه در آنجا واقعاً شگفت‌زده می‌شدند. اصلاً کسل‌کننده نبود و الان هم اگر کسی به مجموعه کاخ نیاوران سر بزند قطعاً لذت خواهد برد.

یک پیشنهاد دیگر هم دارم و آن این است که حتی اگر چندان مذهبی نیستید سری به تکیۀ تاریخی نیاوران بزنید که یک عمارت قجری زیبا است و روح عجیبی دارد. اگر از اهالی نیاوران آدرس حصار بوعلی را بگیرید به شما مسیر را نشان خواهند داد.

تیکه تاریخی نیاوران در حصار بوعلی
تکیه تاریخی نیاوران؛ عمارتی قاجاری و زیبا

کجای نیاوران خانه بخریم؟

این میان تیتر قطعاً شوخی است! بگذارید این­طور برای شما تعریف کنم؛ برادرم از مشاورین املاک در منطقه نیاوران است. یک روز جمعه‌، من را سوار ماشین کرد تا «برج تندیس نیاوران» را به من نشان بدهد. من آدم برج ندیده‌ای نبودم اما وقتی به بوکان، یکی از بام‌ های تهران رسیدیم و برج تندیس را دیدم، چند دقیقه‌ای مات نگاه می‌کردم. حتی سنگ بنای برج تندیس هم با باقی برج‌های آن منطقه فرق داشت. در آن لحظات فقط صدای مبهم برادرم را می‌شنیدم که از ویژگی‌های ساختمان، مصالح استفاده شده در ساخت و ظریف‌کاری آن می‌گفت؛ واقعاً رشک‌برانگیز بود. اگر روزی قدرت خرید یکی از واحدهای آن را داشتید حتماً اقدام کنید. فراموش نکنید که «بام بوکان» به خاطر شیب زیادی که دارد بافت جالبی به خانه‌های آن منطقه داده است.

چرا که نه؟ از ما که گذشت. شاید شوخی ما برای شما جدی شد و روزی در تراس پنت­‌هاوسِ تندیس چای نوشیدید.

کاخ نیاوران در محله نیاوران
اقامتگاه پهلوی از مجموعه کاخ های نیاوران

بهترین خیابان نیاوران کجاست؟

من این سوال را قبلاً از برادرم پرسیدم. خیابان‌های محله نخجوان از بهترین خیابان‌ های نیاوران هستند. جالب این است که اگر گشتی در آگهی‌ های فروش آپارتمان محله نخجوان بزنید، با عبارت «بهترین نقطه نیاوران» روبرو می‌شوید. خیابان‌های «مژده»، «احمدی زمانی»، «مرجان» و «همایون» از خیابان‌ های اصلی و مرغوب محله نخجوان هستند. این محله به علت وجود «سفارت اتریش» امکانات رفاهی و تجاری را جذب کرده است، بافتی مدرن دارد که همراه سرسبزیِ ژنتیکیِ نیاوران باعث شده محله نخجوان و خیابان‌های آن متمایز شوند.

کاشانک، نیاوران، درخت ۵۰۰ ساله و چند داستان دیگر

اینکه می‌گویند همیشه پای یک زن در میان است واقعیت دارد. نمونۀ آن همین محلۀ کاشانک است. فکر کنید «ناصرالدین شاه» در ازای حکمرانیِ «کاشان» که همسرش انیس الدوله از او طلب کرد، شش دانگِ کاشانک را به نام او زد و به همین دلیل این منطقه کاشانک نام گرفت. کاشانک نام خاصی دارد اما این تنها ویژگی خاص این محله نیست. در مسجد ولیعصر کاشانک، درختی با قدمت ۵۰۰ تا ۶۰۰ سال واقع شده است. این درخت قطور یک گودی درون خود دارد که مثل یک اتاقک زیبا است. اگر سر و کار شما به کاشانک افتاد حتماً این درخت را ببینید.

مسجد جامع و حسینیه ولیعصر کاشانک در محله نیاوران
مسجد ولیعصر کاشانک در محله نیاوران

برندهای نیاوران را بی خیال! خوشمزه ها را نگاه کن!

وقتی نام «ژامبون تنوری» به میان می‌آید قطعاً «پیتزا چمن» در آن حرف اول را می‌­زند. پیتزا چمن درست در کنار میدان نیاوران قرار دارد و پیدا کردن آن آسان است. با یافتن پیتزا چمن، کلیدِ ورود به شهر خوشمزه‌ها را هم پیدا کرده­‌ا‌ید. بعد از پیتزا چمن می‌توانید، «خشکبار تواضع»، «ساندویچی شیلا» و «آبمیوه نیاوران» را نیز ببینید.

همان حوالی و در سمت دیگر خیابان می­‌توانید رستوران «مستوران» را پیدا کنید که اگر چه گران است اما یک شب در سال ایرادی ندارد.

خشکبار تواضع و پیتزا چمن در محله نیاوران
خشکبار تواضع و پیتزا چمن در محله نیاوران

از «کوچه قنات» که بگذرید به‌ یکی از شعبه‌های «جگرکی شبزدگان» می‌رسید و خوشبختانه به فاصلۀ یک پلاک به «آب انار محمد». اینجا است که مزۀ ترشی انار زیر زبان شما می‌آید و بهتر است من پاراگراف را ببندم! اما مگر می‌شود به نیاوران رفت و «قیمه عمو هوشنگ» را امتحان نکرد یا با دوستان به «پارک گل‌سنگ نیاوران» رفت و از «هوم برگر»، برگر خوشمزه‌ای صید نکرد؟

همۀ این­ها درست! ولی برندفروشی ‌های محله نیاوران، مخصوص اهالی آنجا است. شما تنها از کنار مغازه‌های برند رد شوید تا به خوراکی‌ها برسید. چون قیمت‌ها واقعاً عجیب و غریب است.

آب انار محمد و جگرکی شبزدگان در نیاوران
آب انار محمد و جگرکی شبزدگان؛ خوشمزه های محله نیاوران

نیاوران بسیار زیبا است، بنابراین برای دیدن آن دو روز کامل، زمان بگذارید بهتر است و البته بدون ماشین این کار را انجام دهید چون حس خوبی دارد و در ترافیک هم گیر نمی‌کنید.